PAŞA U VERG
ARÊDAYOĞ: PERVİN SEPTİOĞLU
Rojek rojan mıyun dı, yew welat dı yew paşa cıwiyeno. Rojêk paşa qesrê xu dı yo, yew verg yeno zerê qesrê paşay. Verg şıno hetê paşay, textë yi wo zernin ser u qoqu beno.
Paşa ageyreno, gelê xu ra vuno:
-Gelê mi, cey şıma zuni ino verg çı wazeno?
Çı kesi ra sewt nêveciyeno, pêro mat muneni.
Paşa heyna vano:
-Ino verg imewo mı ra yew keyna wazeno. Şıma ra aye ki kênê yi yew a, têna ya, medê cey; aye ki kênê yi yew ra vişêr i, wa yew kêynê xu bidero vergi.
Verg ageyreno, paşay ra vuno:
-Inahel ez ha şıno, yew hewte ra pey ez heyna yeno, wa kêna hedre bıba. Ez yê geno u beno.
Verg uca ra şıno. Miyanê aya gel ra yew miyerık beno, hirê heb kêyney yi esti. Ino miyerık qesır ra veciyeno şıno keyey xu. Vengdê cini u kêynuni xu duno, hal u merseleyê paşay xu u vergi vuno. Miyerık ver cey kêynaya pil ra perseno:
-Keynayê mı, tı vergi r' şına.
-Kêynaya pil qebul nêkena. Kêynaya mıyunın zi vatê yi qebul nêkena. Bawk melul benu, ageyreno u kêynaya xu ya qit ra vuno.
Kêynaya qijek vuna:
-Bawo, aya çı qal a, ez semedê tu xu vir kena adiri. Ti senin wazené wa aw hewa biba.
Inay ser bawkê keyna duno puri şuno. Paşay ra vuno:
-Paşay mı, ez yew kênayê xu vergi reyra ray keno.
Paşa pey ına qal beno şa u bawkê keyna ra vuno:
-Tı şu keye, tedarıkê kêynayê xu biveni. Yew hewte ra pey verg yeno beno.
İnnaw bawk şıno. Şino tedarikê keynayê xu vêneni, yey hederneni Bêntare ra hewt roji viyareni, verg yeno paşay ra vuno:
-Kêyna kumca ya? Şıma ya hedre kerda?
Paşa vuno:
-Kêyna ha hedre ya. Biye ma piya şiyeri key piyêy yê.
Wırdi piya şuni keyê bawkê kêyna. Bawk u daykê kêna weş kêynayê xu xemelneni, tedarikê yê vineni oğır keni. Verg u keyna wenişeni astori, awnca ra şuni.
İnnaw bêntare ra aşmi u serri vêreni keynayê paşay, yew roj bawké kêyna ra vuna:
-Tì nêşuni kêynayê xu nêvineni.
Bawkê keyna, keynayê paşay ra vuno:
-Keynayê mi cey çin a, merda.
-Keynayê cey nêmerda. Tiya pey astori hirı roji rayêr şeyiş ra ha duri
da.
Paşa destê xu erzeno cêba xu yew quti veceno teber, duno bawkê kêyna u ti ra vuno:
-Tı ki şiyi zumay xu heti ina quti bideri yi, we zuno we se keno. Ti zi hela k' rayêr tu sera ek çına raştê tu ame, çıyo ki tu diyo, ti hela k' amey, ti mı ra vaci.
Bawkê keynek paşay ra vuno:
-Tamum.
We şuno keye u eyelê xu ra xatır wazeno, astuar wenişeno şuno. Yew rayira epeyi derg ra pey reseno yew hêgay het. Ewniyeno hêga tede ek ğele ramite wu, ğeleyi hema newe newe sare diyewo u yew lajek tırpun girewt xu dest u ha ay ğelewo zergun çineno. Bawkê kêynek xu bi xu vuno; "Ino ğele hema nêderesayo, çiniyayişê yê niyo, qey ino lajek yê çineno!"
Ino hal bawkë kêynek r' xudık yeno, duno puro aw ca ra şıno. Epeyi yew raywani ra pey raştê yewna lajeki yeno. Ewniyeno lajek ho izımón birneno. Bawkê kênek, hişê xu duno ser, ek lajek izımun xu birneno uno keno derze. We reyna izimon birneno ano keno serê derzi ra. We in hawa vera vera barê xu keno gırun. Bawkê kênek ino hal ra zi nêşkeno yew mana veco.
Hêna kuweno rayir şıno. İna ray reseno yew merga zaf çereyini le çı bivino!. Ek yew astuar ha tede ya, veyşuney ver biya sey çari, zor ha pay ra mende ya. Bawkê kênek xu bi xu vuno: "Inay astor zerrê hendë çereyi da, sıni veyşuney ver çermey yê kurınciyewa, biya qulızi!
We nışkeno ina halê astor rê yew mana bivino. Aya merg ra veciyeno bıneykna şıno aver, çı bıvêno.! Ek yewna astor ha yew ca da ki ne vaş o, ne palax o, la ina estor qelew a, hina gırd a, sey fil a. Halê ina astor ra z' yew mana nêveceno.
Bawkê kênek aw ca ra zi şıno. Raseno veri yew kuyi. Aw ca dı yew dela owra rakewte vineno. Ayna ki het ra viyereno, del bena aya, sarey xu hawa nuna ewniyena bawkê kêyna ra. Yew kırtı pizey del di ew eweno bawkë kêna ser. Bawkê kêna hendık terseno, xu bi xu vuno; "Sew ini kırti teber ra bıbini ez limey letey kerdini!." We nışkeno ına halê del ra yew mana veco.
Awca ra bıneyna şıno aver, raştê dı hebi darunê wışkon yeno. Ewniyeno darun ra, çı vino! Ek yew milçık ha pa nişayê ya. Ya kum dar ra firena, aya dar wışk manena, ya nişey kum dar ra, aya zergun bena. İna hal sera atısiyeno. La nêşkeno yew mana bıdo cı.
Awca ra zi şıno. Epeyi raywunê ra pey raştê hirê hebi liyun yeno. Ewniyeno ek hirı heme liyi ha têver şunayê yi u bın yini dı zi adır ha veşeno. Liyo ki miyonın vır veng o. Liyê wırdi di hê pıri aw a. Çend kıli diyena aya awey wırd liyun ri, tıra çılki vır beni zerê ayo liyo vengo ki ho miyun yinı do. Aya çılki z' bena helmı tede vin bena. Bawkê kênek vindeno gelek nidar keno. İno hal yi r' zaf xudık yeno. Nişkeno yew mana veco. Awca ra zi duno pıru şıno.
Şıno şıno, raştê yew darıstun yeno. Şıno zerê darıstun, verniyê yi di yew qonax veciyena. Ver ına qonaxi dı zi yew çırr bena. Şıno çırr het awe xu şımeno. Binê vırsiya yew dar dı aynaki arisyeno, vineno yew put cêr ra yeno hetê çırr ra. Put sini yi vineno çımê yi pa muneni. Put awê xu dekeno cêrê xu, lez ra lez şıno heti keyi ra. Daykê puti zi keye de mir alawena. Put ber akeno yeno keye. Ceri veri teştê miri dı roneno. Daykê puti ti ra vuna:
-Tı qey hendê kewti erey putêy mı?
Put daykê xu ra vuno:
-Dayê dayê! Veri çıri dı, yew miyerık ho ronişte yo şıklê ri yi mendini riyê tu. Ez zaf pa mendo, ay ra kewto ereyi.
Daykê puti sini in qalun eşnawena, vazduna teber şına vêr çıri ke çı bivena! Ek aw miyerık bawkê yê yo. Lew nuna destun yi ra, daweti qonaxé xu kena. Bawkê xu rê wer hedernena. Yi keye de piya tereqneni, beno yere, zumay yi yeno keye. Bawk ewniyeno zumay ra çı xorto delal o, rindek o. Bawkê kêna şêwri keno, tı ra perseno:
-La ow verg sera şiyo?
Zuma tı ra vano:
-Ez bi xu lajê paşa yo. Hela k' ez resaw wextey zewaji piy mı yew weyin kerda şıma, şıma xapinayi. Mı yew çermê vergi pıra girewt, ez amewo qesır. Semedo ki ma şıma bıcerebni kumi g' qey paşay zaf fedakar o u kum fedakar bıbeni ma kêney yi waşteni. Nıkê zi ez biya zumayê tu. Çew nizon ez yew verg o. Keynayê tu zi pey d' biya bonder. Tı umey, sarê çımun mı ser umeyi. Tı çend muneni bımun.
Bawkê kêyna qonax dı çend aşmi misafir benu. Rojêk zumay ra vuno:
-Ez hin şıno heti keyey ra.
Zuma vuno:
-Wa rayêr tu akerde bo. Hê kumca ya aya emanetê paşayi?
Bawkê kêna fıkıriyeno, qutiya ki paşay da bi yi yena virê yi. Quti duno zumay xu. Zuma seri ayê akeno, zernon tehneno keno toz, dekeno zerey quti, denêbena; simon helneno, dekeno, denêbena. Yaqutan dekeno, denêbena. Elmason dekeno zerey quti, ya unci denêbena. Peyniya peyên yew pencê herr dekeno, zerey quti debena pırr. We geno seri yê duno pıro u duno vistorê xu.
Bawkê keyna keweno rayir sero. Hirı roji hirı şewi ra pey reseno qesra paşayi. Veciyeno verba paşayi. Paşa bawkê kêyna ra vuno:
-De vaji, tı şi, tu kênayê xu di u umeyi. Tu rayêr xu sera çı di, çı nêdi?
Bawkê kêna dest bı qalunê xu keno, vuno:
Ez helak rayêr ra şiyo, raştê yew şıqey hêgayi umewo. Zerrê hêga de ğele ramite bi u newe newe sare diya bı. La yew lajek bı tırpanê xu ino ğeleyo zergun çinayni. Mı nêzuna çı hikmet o.
Ina qal sera paşa vuno:
-Heywax u heywax! Gelê mi miyun dı, merg xortun, pirun kalun ra veri beno.
Bawkê kêna dewum keno, vuno:
-Ez bınêkna şiyo averi ek yew lajek darıstun dı koliyon birneno. We izımunê xu uno keno derze, wazeno hewa nuno, nişkeno hewano. Bineyna izımun keno sero. Ancina nêşkeno hewano, vereyna barê xu keno gırun.
Paşa vuno:
-Ino merdım, merdımo çımvêşun o. Gelê mi miyun dı merdımi çımvêyşuni zi esti.
Bawkê kêna heyna qalunê xu vuno:
-Ez aw ca ra bıneyna rayêr şiyo ki ez çı bıvino! Ek yew deşta duze ya u tedı pır çere u palax o. Yew astor zi ha miyun înê çeri dı veyşuni ra qus qulız biya u yew poste yew este menda.
Paşa vuno:
-Aya astor nekes a. Hendê dınya malê yê esto, ya nekesi veri nêwena. Gelê mı mıyun dı insoni nekesi esti.
Bawkê kênek heyna vuno:
-Ez bıneyna aw ca ra şiyo averi, ek yew cayo rut repal o. Yew astor ha awca dı çerena u ina astor zaf qelew a, bıya sey yew fili.
Paşa ageyreno bawkê keyna ra vuno:
-Aya astor, çiyi ki yêy destı dı bi, yê pê weş netice gırewta. Aya sey yew merdımê cumyerd a. Miyun gelê mı dı merdımê ınayin zi hema mende yi.
Bawkê kêna heyna vuno:
-Ez bıneyna şiyo, resayo veri yew koyi. Yew dela owri rakewte bi. Kırteyi ki pizey aye dı yew ew ewayi mı ser rı ki, mı xu bi xu vat, "Ini kırtey teber ra bıbini, mı lete lete kerdeni." Ez nêşiyo yew mena veci.
Paşa vuno:
-Heywax mı ri! Cemaeto k' merdımo pil ronışte bo, tiya ra puti qali keni, kes qedrê pilun xu nêzuno.
Bawkê kêna vateyê xu dewum keno:
-Ez bıneyna şiyo aver, mı dı hebi dari wışki di u yew milçık pa nişaye bi. Aya milçık kuma dar ra bıfırayni bışini aya dar bini wışk, kuma dar ra bınişeni aya dar bini zergun. Ez nêşiyewo ına hali r' yew mana veci.
Paşa vano:
-Ini gurey, gureyê Huma Teala yi. Huma bıwazo tern keno wışk, wışk zi keno tern. Teqdirê yi ver dı çiyek nişkeno bıvındıro.
Bawkê kêna heyna vuno:
Ez bıneyna şiyo aver, hiri hebey liyi tiye rêz a mı di u bin yın dı zi adır vêşayni. Dı hebi pır aw dekerde bi. Aw yewın zi vır veng bı, miyun wırdinon
di bi. Hela k' aya liyi dekerdeyun dı kıl diyeni piru, ti ra çılki vir bini aw liya vengi bini u bên helmi vin bini u liyo veng ra zi vengo xırabın veciyeni.
Paşa vuno:
-Inay merdımi ki cirun yi veyşun bo, we mird weno. Aw vengo xırabın, aw vengê cirunê veyşun ra yeno. Heywax ki, miyun gelê mi di ino hewa merdımi esti!
Bawkê kêna vuno:
-Pêro piya mı ehend çi di.
Paşa vuno:
-La kumca ya aya qutiya mı da tu? Zumay mı ri çına dekerdo de?
Bawkê kêna dest erzeno cêbê xu, quti veceno duno paşayi u tı ra vuno:
-Zuma zerni helnayi dekerdi zerrey quti, denêbi; sim helnayi dekerdi zerrê yê denêbi; yaqut dekerd, denêbi; elmas dekerd quti, uncina denêbi. Peyniya peyên dı yew pencê herr dekerd zerê quti, ya debi pırr u ser dı şi.
Paşa hêna vuno:
Ina dınya di bêxerbê herri, merdım pey ceyna çi mırd nêben. Merdım hela k miren, ê merdımi bini yew penci herr erzeni ri yi ser u merdım o çax ben mird.
